Yetmiyor: İklim Değişikliği ile Etkin Mücadele için Daha Fazla ve Daha Hızlı Azaltım Şart

Arif Cem Gündoğan

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) geçtiğimiz günlerde yayımladığı “Salım Açığı 2017” adlı rapora göre uluslararası müzakereler ve Paris Anlaşması kapsamında ülkelerin masaya koyduğu taahhütler iklim değişikliği ile etkin mücadele için hala çok yetersiz. 23 ülkeden 43 farklı kurumun ve yüze yakın bilim insanının katkı koyduğu raporun ana mesajı basit: iklim değişikliği ile mücadele için acilen daha fazlası lazım.

UNEP Salım Açığı 2017 benzerlerinin 8. Olma özelliğini taşıyor ve ana amacı Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) amaçlarına ulaşma bağlamında küresel ilerlemeyi bilimsel bir gözle değerlendiriyor. Rapor aynı zamanda Paris Anlaşması ile yeniden şekillenen iklim değişikliği rejiminin artık sembolikleşmiş küresel sıcaklık ortalamasındaki artışı en fazla 2°C’de (ve dahi 1.5°C’ye olabildiğince yakın) durdurabilme hedefine ulaşılması için ne kadar azaltım yapılması gerektiğine de odaklanıyor. Tam da bu nedenle raporlara “salım açığı” adı verilmekte…

2017 raporunda öne çıkan bulgularsa şunlar:

  1. Paris Anlaşması hedeflerine ulaşılabilmesi için ivmelenmiş kısa dönemli eylemlerine ve güçlendirilmiş daha uzun vadeli ulusal taahhütlere ihtiyaç var. Rapor, pratik ve maliyet etkin çözümlerin halihazırda var olduğunun altını çiziyor.
  2. Rapora göre Paris Anlaşması bağlamında başlayacak Kolaylaştırıcı Diyalog ve Ulusal Olarak Belirlenmiş Katkıların (NDC) 2020 yılındaki revizyonu 2030 salım açığının kapatılması için son şanslar olabilir.
  3. Enerji ve endüstriden kaynaklanan küresel CO2 emisyonları 2014’ten bu yana sabit kalırken kümülatifte sera gazı emisyonları yavaşça artmaya devam ediyor.
  4. Rapora göre böyle giderse küresel seragazı emisyonları 2020 yılında 2°C ve 1.5°C hedefleri için olması gereken seviyenin üzerinde olacak ve 2030’da bu hedeflerden geri dönülemeyecek şekilde sapmış olabiliriz.
  5. Koşullu ve koşulsuz Ulusal Katkıların tamamının gerçekleştirildiği göz önüne alındığında dahi 2030’dsaki salım açığı 2°C hedefi açısından 11-13.5 GtCO2e, 1.5°C hedefi açısından ise 16-19 GtCO2e olacak (Şekil 1).
  6. Raporda pek çok G20 ülkesinin ulusal taahhütlerini gerçekleştirebilmeleri için hali hazırdakilere ek yeni politikaları hayata geçirmesi gerekiyor.
  7. Devlet dışı aktörlerin (sivil toplum, yerel yönetimler, şirketler, üniversiteler, STK’lar vb.) salım açığını kapatmada hatırı sayılır rol oynayabilirler.
  8. Rapora göre benzer şekilde Montreal Protokolü’nin genişletildiği Kigali Eki [1] ve ICAO Ofset Çerçevesi’nin (CORSIA) [2] 2030’daki salım açığının azaltılmasına sınırlı bir katkı verebileceği (1 GtCO2e civarında) öngörülüyor.
  9. Raporda üzerinde ıslarla durulan 2030 öncesindeki iklim eyleminin önemi… 2018’deki Kolaylaştırıcı Diyalog sürecinin bu konuya dair ülkelerin ihtiyaçlarına yanıt vermesinin olmazsa olmaz olduğu belirtilmekte.
  10. 2030’daki salım açığının <US$100/tCO2e civarında bir karbon fiyatlanması ile maliyet etkin şekilde azaltılmasının mümkün olduğuna dikkat çekiliyor. Bu açığı kapatmanın çevresel, sosyal ve ekonomik diğer hedeflere dair yan faydalar sağlayacağının altı çizilmekte.

 

Şekil 1. 2030’daki Salım Açığı (UNEP, 2017)

Özetle eldeki yetmiyor ama daha fazlasını yapmak gayet mümkün ve dahi sağladığı yan faydalar açısından en mantıklı seçenek. Bununla beraber raporda ABD’nin Paris Anlaşması’ndan çekilme kararının olası etkilerinin incelenmediği ve hesaba katılmamış olduğunu hatırlatmakta fayda var. Bir sonraki seneki versiyonda bu etkilerinde incelenmesi muhtemel.

“Daha ileri, daha hızlı ve hep beraber” sloganı ile 6 Kasım’da Fiji başkanlığında Almanya’nın Bonn şehrinde başlayan iklim zirvesi bilim dünyasından gelen uyarılar ışığında insan kaynaklı iklim değişikliği ile mücadelede vites yükseltmek için bir şans. Dünya Meteoroloji Örgütü’nün atmosferdeki seragazı konsantrasyonlarının son 800 bin yıldır en yüksek seviyeye ulaştığını endişe ile paylaştığı bu günlerde

Bonn’dan gelecek iyi haberleri izlemek için “alandayıs”. Haberleşmek üzere.

[1] http://www.dw.com/tr/küresel-ısınmayla-mücadelede-önemli-adım/a-36050156
[2] https://www.icao.int/environmental-protection/Pages/market-based-measures.aspx 

Site Footer

Sliding Sidebar